"HET IS OP DIT MOMENT ECHT ERNSTIG"

ZWEDEN Historisch lage elektriciteitsprijzen dwingen producenten in heel Europa tot drastische bezuinigingen. Vattenfall is geen uitzondering daarop. "Gezien de huidige kosten en belastingen voor Vattenfall loont de exploitatie van kernenergie niet," aldus Andreas Regnell, Head of Business Strategy  bij Vattenfall Nordic.

In 2010, hetzelfde jaar waarin Andreas Regnell begon als Head of  Strategy bij Vattenfall, dachten de meesten dat de economische crisis in Europa op dat moment voorbij was. De Zweedse industrie had de wind weer in de zeilen, we waren de nieuwe economische tijger van Europa en de lage elektriciteitsprijzen van 2009 waren ongebruikelijk hoog opgelopen. Vandaag de dag, vijf jaar later, is de elektriciteitsprijs ondanks de behoorlijke economische ontwikkeling beduidend lager. Er is niets dat erop duidt dat de prijzen binnenkort zullen stijgen en grote bezuinigingen zijn bij elektriciteitsproducenten aan de orde van de dag.

Hoe is de situatie voor Vattenfall?
"Wacht even, dan kun je het zelf zien," zegt Andreas Regnell en haalt zijn mobiele telefoon tevoorschijn. Hij schakelt het schermpje in en draait het naar mij. Er staat: 25,67 öre/kWh.

"Dat is de spotprijs bij Nord Pool. Wij krijgen op dit moment minder betaald voor de elektriciteit die wij leveren dan de kosten voor het exploiteren van bijvoorbeeld de kerncentrales Forsmark en Ringhals. En dan staan er op dit moment nog drie reactoren in Zweden stil. De prijzen zouden hoog moeten zijn. Dus het antwoord op jouw vraag is dat het op dit moment ernstig, echt ernstig is."

Wat vind je van de economische positie van Vattenfall?
"Omdat onze huidige positie is bepaald door de totale omslag op de markt, moet ik eerst een toelichting geven waarom  de elektriciteitsprijs nu zo laag is. In de jaren 1990 bepaalden politici in Europa dat we onze uitstoot moesten terugbrengen en onze energieproductie moesten omschakelen. Dat resulteerde in de 20/20/20-doelstelling van de EU. Voor een sneller proces verbonden de politici zich aan de doelstelling van een systeem met subsidies voor nieuwe duurzame energieproductie, hoewel de elektriciteitscentrales die weg moesten, nog niet afgedankt waren. Zo heeft men in Duitsland een grote uitbreiding van zonne- en windenergie gesubsidieerd. Maar omdat er weinig oude elektriciteitscentrales zijn stilgelegd, is er overcapaciteit op de markt. Tegelijkertijd is er door de geringe groei en door verbetering van het energierendement minder vraag naar elektriciteit. Door de ontwikkelingen op het gebied van schaliegas is de prijs voor kolen enorm gedaald.

Dus door de overcapaciteit, de geringe vraag en de lage kolenprijs is de elektriciteitsprijs nu al ongebruikelijk lang extreem laag. En nu moeten we iets doen om de grootschalige productie van Vattenfall in de toekomst te behouden."

Hebben de subsidies het evenwicht op de markt verstoord?
"Ja en daardoor zijn de prijzen in bijvoorbeeld Duitsland hoog. De Duitse elektriciteitsverbruiker betaalt drie keer zo veel als de Zweedse. Maar tegelijkertijd moeten we ook kritisch op onszelf zijn. Wat er is gebeurd, is geen 'fout'. De kiezers hebben gekozen voor de politici die deze besluiten hebben genomen. En dat meerdere verkiezingen achter elkaar. De samenleving wil meer duurzame elektriciteit. En kolenenergie is uit de gratie."

Beïnvloedt de publieke opinie de toekomst van kernenergie?
"Kernenergie staat er heel anders voor dan kolenenergie. Veel Zweden vragen zich af of het goed is om kernenergie uit te breiden, maar weinigen willen dat de bestaande reactoren worden gesloten.

Wij moeten niet op kernenergie bezuinigen omdat Vattenfall niet in kernenergie gelooft, maar omdat de elektriciteitsprijs zo laag is. Ik vind dat we de bestaande centrales moeten blijven exploiteren, zodat Zweden de tijd heeft om over te schakelen op een energiesysteem dat de Zweedse bevolking wenst en dat wij hopelijk gaan definiëren in de komende energiecommissie in Zweden."

Kan het sluiten van onrendabele reactoren nog actueel worden?
"Als wij zouden denken dat de prijs over tien jaar nog steeds 25 öre per kilowattuur is, zouden wij reactoren gedwongen moeten sluiten. Maar dat denken wij niet. Een complicerende factor is dat het sluiten van kerncentrales kostbaar is. Zolang wij een bedrijfsvergunning hebben, moeten wij personeel hebben en onderhoud plegen. Maar er is een grens. Wij kunnen niet blijven investeren in centrales als ze niet eens op de lange termijn rendabel worden."

Hoe lang kunnen de prijzen zo laag zijn?
"Dat is lastig te zeggen. In 2020 sluiten de Duitsers hun laatste kerncentrales en ongeveer tegelijkertijd wordt er volgens planning een groot deel van de oude kolenenergie uitgefaseerd. Daardoor zullen volgens ons de prijzen in Duitsland stijgen. Dat heeft ook gevolgen voor onze prijs. Volgens plan zullen R1, R2, O1 en eventueel O2 in Zweden omstreeks 2025, dus over tien jaar, worden gesloten. Ook dat heeft gevolgen voor de prijs."

Maar de subsidies en de uitbreiding van duurzame productie zullen worden voortgezet.
"Ja, maar wanneer het aandeel van het weer afhankelijke energie toeneemt, neemt ook de vraag naar regelbare energie toe. Daardoor worden kernenergie en waterkracht waardevoller."

Dus wat doen we nu?
"We moeten bezuinigen. De tijden dat kernenergie zo winstgevend was dat het niet uitmaakte hoeveel miljarden een project kostte, liggen achter ons. Wij moeten luisteren naar elk idee voor bezuinigingen zonder aan veiligheid in te boeten. Vervolgens moeten we nadenken over hoe wij meer geld voor onze producten kunnen krijgen.

Vroeger was het idee dat kernenergie de basisenergie zou zijn. Maar hoe meer van het weer afhankelijke elektriciteit wij produceren, des te groter de vraag naar regelkracht is. Wellicht is het lonend om de gevolgen te compenseren door de productie te verhogen, wanneer er weinig wind is of de zon niet schijnt?" 

Is er een gebied waarvan jij vindt dat de kosten ervoor lager kunnen?
"Nee, en wij hier in Solna zijn ook niet de aangewezen personen om te bepalen hoe bijvoorbeeld Forsmark en Ringhals moeten bezuinigen. Maar ik vind dat Eva Halldén, Managing Director van Forsmark en Ringhals, groot gelijk heeft wanneer zij zegt dat we de zaken onnodig gecompliceerd maken. We doen net alsof het om reactorveiligheid gaat, zelfs als die niet in het geding is. En we lopen voordelen van grootschalige exploitatie mis, als wij bijvoorbeeld de projecten van Forsmark en Ringhals niet op elkaar afstemmen."

Gerelateerde content