DE PILOOT

Denemarken Voor Martin Knudsen is een glanzende rode helikopter, met een gewicht van bijna 3.000 kg, zijn vliegende werkplek. Bij slecht weer brengt hij de servicemonteurs van Vattenfall veilig naar de windmolens in de Noordzee zodat ze hun werk kunnen doen.

Op een zonnige dag stijgt de rode helikopter soepel op van het kleine platformvoertuig, waarop de 36-jarige helikopterpiloot en vlieginstructeur Martin Knudsen de vorige dag was geland. Het lawaai van de rotors neemt af als de deur dicht gaat, en door de headset kunnen we goed communiceren. Knudsen leidt de helikopter langzaam over de taxibaan naar het heliplat en met een gecontroleerde beweging van de stuurknuppel worden de auto’s op de grond, zo’n 457 m onder ons, gereduceerd tot kleine kevertjes.

Als hij niet vliegt, werkt Knudsen vanuit een kantoortje in de hangar van UNI-FLY op de luchthaven van Esbjerg. UNI-FLY is Vattenfalls vaste partner in de lucht en Knudsen staat altijd paraat voor luchtvervoer van Vattenfalls servicemonteurs, of als er na een ongeval op de turbines een evacuatie via de lucht nodig is. De speciaal uitgeruste helikopter, die een slordige 40 miljoen Deense kronen (5,38 miljoen euro) kost en uitgerust is met twee 800 pk motoren, kan elke situatie op land en op zee aan.

“Als ik op mijn stoel zit, voel ik me één met de helikopter. Ik ken de helikopter door en door en weet hoeveel vermogen ik er uit kan halen. Behalve de gegevens van de instrumenten leveren de mechanische systemen veel signalen die de piloot met al zijn zintuigen moet oppikken”, vertelt Knudsen met een blik in zijn ogen die er geen twijfel over laat bestaan dat hij behoorlijk wat zelfvertrouwen heeft.

Er zijn ongelofelijk veel  instrumenten waar je je aandacht op moet vestigen tijdens het vliegen

ARCTISCHE ERVARING
Met zijn 13 jaar ervaring met veel digitale monitors, elektronica en bedieningselementen heeft Knudsen alle reden om zelfverzekerd te zijn. Als piloot voor Royal Arctic Line heeft hij deelgenomen aan twee expedities, onder meer om kleine gemeenschappen aan de oostkust van Groenland te bevoorraden. Men is daar het grootste deel van het jaar van de bewoonde wereld afgesloten. Als het ijs eind juni begint te breken, was het Knudsens taak om, samen met de kapitein of de tweede stuurman van het schip, vanuit de helikopter een route door het ijs te vinden voor het 110 meter lange bevoorradingsschip.

“Varen op zee en vliegen hebben veel overeenkomsten, denk bijvoorbeeld aan de navigatie. Wij werken ook met eenheden als nautische mijlen en knopen en in Groenland navigeren zowel schepen als helikopters met behulp van oude zee- en landkaarten, landbakens en radar. Omdat maar weinig mensen daar gps gebruiken, is dat niet erg geavanceerd: soms werd aangeduid dat we ons op het land bevonden, terwijl we in werkelijkheid een flink eind op zee waren.”

De tochten naar Groenland betekenden voor Knudsen veel nieuwe ervaringen en spannende opdrachten. Je moet daar creatief zijn, improviseren en elkaar zo veel mogelijk helpen, omdat de grote afstanden de zaken complex maken. In Noord-Groenland moest hij eens een oudere man met hartproblemen ophalen van een cruiseschip dat de haven niet kon bereiken vanwege het ijs. Omdat het schip geen heliplat had, werd de patiënt met een kleinere boot naar een grote ijsschots gebracht, waarop Knudsen de helikopter voorzichtig kon neerzetten. Vervolgens werden de scheepsarts en de brancard met de patiënt aan boord  gebracht. Dat was beslist geen standaardprocedure, maar alles verliep goed en de patiënt bereikte al snel het vasteland om te worden behandeld.

Zo gaan de servicemonteurs van Vattenfall naar hun werk als het slecht weer is. Vlieg even met ons mee in een helikopter naar het offshore windpark Horns Rev 1 in de Noordzee.

EEN PRIVÉCONCERT IN DE CABINE
Behalve vluchten in Groenland voor Royal Arctic Line, de Deense Siriuspatrouille, geologen en anderen heeft Knudsen in Denemarken ook fotoverkenningsvluchten en kabelinspecties voor Deense nutsbedrijven uitgevoerd, zware reserveonderdelen hangend onder de helikopter vervoerd en gevlogen met VIPs zoals de Deense zangers Medina en Mads Langer. Hij herinnert zich met name één vlucht waarbij hij kon genieten van een privéconcert met liederenrecitals en stemopwarmingsoefeningen van de vermaarde Deense operazanger Stig Rossen. Sinds 2008 is hij echter terug in Esbjerg en heeft hij regelmatig vluchten uitgevoerd naar offshore windmolens en installaties.

DOOR WEER EN WIND
De servicemonteurs van Vattenfall  reizen meestal per boot als ze naar de windmolens van Horns Rev 1 in de Noordzee gaan voor het uitvoeren van onderhoud en reparaties. Maar als de golven hoger zijn dan zo’n 1,2 meter, of als er ijs op het water ligt, wordt de helikopter ingeschakeld. Hierdoor zijn de wintermaanden, met veel wind en hoge golven, het drukste seizoen voor de helikopter.

“Vliegen is uiteraard duurder, omdat we slechts vier servicemonteurs per keer kunnen vervoeren. Maar het bewakingscentrum in Esbjerg bepaalt of stilstaande turbines meer kosten dan de inzet van de helikopter voor het vervoer van het team”, legt Knudsen uit.

Wanneer de helikopter servicemonteurs naar de windmolens vervoert, worden ze met behulp van een staalkabel en een op de helikopter gemonteerde kraan neergelaten op een platform op de turbine. Dit wordt het ‘takelen’ van de servicemonteurs genoemd; het gebruik van deze techniek op windmolens werd ontwikkeld door UNI-FLY. Normaal gesproken wordt een helikoptertakel vooral gebruikt om personen op te hijsen tijdens reddingsoperaties.

 UNI-FLY heeft tot nu toe meer dan 30.000 takeloperaties uitgevoerd en Knudsen, die de techniek mede heeft ontwikkeld, heeft na 13 jaar bij UNI-FLY, zelf al duizenden takeloperaties uitgevoerd.

Specialist Rikke Balle op weg naar Horns Rev 1

PARKEREN’ OP EEN A4-TJE
“Het is voor ons belangrijk dat het transport van en naar de werkplek zo veilig en comfortabel mogelijk verloopt. We nemen geen onnodige risico’s: het opwekken van elektriciteit is tenslotte geen kwestie van leven of dood, zoals bij een reddingsoperatie wel het geval kan zijn. Alle servicemonteurs die deelnemen aan de takeloperaties, hebben bij ons een training gevolgd, zodat ze goed zijn voorbereid op de operatie. Ik ben zelf ook instructeur bij deze cursus”, legt Knudsen uit.

Op de vraag of het gevaarlijk is, antwoordt Knudsen dat hij het niet zou doen als het niet 100 procent veilig zou zijn.

“Het is geen probleem om bij zeer slecht weer te vliegen, zowel in als boven de wolken, maar als ik de helikopter boven een turbine ‘parkeer’, moeten we steeds volledig zicht hebben tot aan de turbine. Vattenfall’s Surveillance Centre kan alle windmolens vanaf land op afstand besturen en zet de betreffende turbine stil voordat we beginnen met het takelen van de technicus.”

Knudsen legt uit dat hij de beweging van de helikopter tijdens de takeloperatie kan beperken tot een oppervlak dat overeenkomt met een vel A4-papier. Het heeft veel trainingsuren gekost om de samenwerking te perfectioneren tussen de piloot en het andere bemanningslid, die behalve takeloperator ook helikoptermonteur is. Beiden gebruiken volledig gestandaardiseerde terminologie wanneer ze in de buurt van de turbines zijn, zodat er nooit misverstanden kunnen ontstaan.

“We kunnen bij harde wind vliegen, maar boven water is er een andere turbulentie dan boven land, waardoor het eenvoudiger is om de helikopter nauwkeurig te besturen. De helikopter is volledig uitgerust met een autopiloot en stabilisatiesystemen, die we gebruiken als we van en naar het windmolenpark vliegen. Tijdens de takeloperaties op de windmolens bestuur ik de helikopter echter volledig handmatig; de automatische systemen zijn niet toereikend om het hangen boven de turbine te regelen. Door een combinatie van goede referentiepunten op de turbine en nauwe samenwerking met de takeloperator kunnen we de technici uiterst nauwkeurig en veilig takelen.”

Een onderhoudsmonteur boven op een windturbine van Horns Rev 1

PARAAT VOOR REDDINGSOPERATIES
UNI-FLY zorgt niet alleen voor het regelmatige vervoer van de servicemonteurs van Vattenfall, maar fungeert ook als nooddienst voor het geval er iemand gewond raakt op een van Vattenfalls offshore windmolens.“Ik heb eens een man van een platform opgepikt omdat men vreesde dat hij een embolie had. De helikopter kan razendsnel worden ingericht om plaats te bieden aan een brancard en we kunnen binnen enkele minuten in de lucht zijn. Bij een reddingsoperatie nemen we een complete reddingskit mee, inclusief brancard, defibrillator, medische uitrusting en veel andere items, zodat we elke denkbare situatie aankunnen.”
Bij ongelukken werkt UNI-FLY samen met het bedrijf Falck, dat een ambulanceverpleegkundige levert. Ook hun medewerkers zijn getraind om op een windmolen te worden getakeld en ter plekke professionele hulp te verlenen, omdat soms elke minuut telt. De helikopter kan de gewonde persoon vervolgens snel weer aan land brengen.

PROFESSIONELE SAMENWERKING
Knudsen geniet volop van zijn werk in de kleine cabine en zijn dagelijkse belevenissen in de lucht. Hetzelfde geldt voor zijn samenwerking met zijn collega’s van Vattenfall, zowel aan boord van de helikopter als voor de contacten met Surveillance Centre in Esbjerg.

“Het zijn allemaal professionals die gewend zijn om met veiligheidsprocedures te werken. Dit maakt het leven een stuk eenvoudiger voor de helikopterbemanning en het betekent dat we samen bijna elke taak aankunnen“, besluit Knudsen waarna hij samen met zijn takeloperator het weer en de helikopter controleert, om te zorgen dat alles weer klaar is voor hun volgende operatie in de lucht boven Esbjerg.

Gerelateerde content