DE PERSOONLIJKE ‘ENERGIEWENDE’ VAN STEFFEN KIRSCH

Duitsland In een persoonlijke ‘Energiewende’ verruilt Steffen Kirsch bruinkool van de Klingenberg-centrale voor aardgas en krijgt hij een nieuwe baan in een ultramoderne elektriciteitscentrale in Berlijn.

Steffen Kirsch staat graag vroeg op. Zijn dag begint om halfvijf. Hij drinkt snel een kop koffie en springt op z'n fiets. Al 31 jaar rijdt hij dezelfde route, tien kilometer van zijn huis in de Berlijnse wijk Köpenick naar de warmtekrachtcentrale (WKK) Klingenberg. En 's avonds weer tien kilometer terug. "Dat is mijn dagelijkse hoeveelheid lichaamsbeweging, mijn manier om fit te blijven", vertelt Kirsch.

Deze hoeveelheid lichaamsbeweging wordt binnenkort nog opgevoerd. Logistiek expert Kirsch is een van de medewerkers van Klingenberg, die – doordat de centrale overschakelt van bruinkool op gas en er daardoor minder operationele medewerkers nodig zijn – niet alleen een nieuwe taak, maar ook een nieuwe werklocatie aangeboden heeft gekregen. Hij verhuist naar Marzahn, waar Vattenfall een ultramoderne gas- en stoomturbinecentrale bouwt, die samen met Klingenberg het oostelijke deel van Berlijn van stadsverwarming gaat voorzien.

Begin juni werd de feestelijke ceremonie rond de start van de bouw van de elektriciteitscentrale Marzahn gehouden, bijna op hetzelfde moment als de sluiting van de bruinkoolcentrale in Klingenberg. Kirsch brengt al één dag per week door in Marzahn om alles daar te leren kennen. De rest van de tijd besteedt hij aan het afbouwen van zijn oude functie.

"Op dit moment bevind ik me in 'transitie' om in ons jargon te blijven. Ik verhuis pas definitief naar Marzahn als alle delen van de centrale die niet meer nodig zijn, gereinigd zijn en het afval volgens de regels is afgevoerd." Waarschijnlijk is dat begin 2018.

Verheugt hij zich erop? "Natuurlijk! Hoe vaak krijg je de kans om de bouw van een van de modernste gas- en stoomturbinecentrales vanaf de eerstesteenlegging tot de inbedrijfstelling mee te maken?"

 

Nieuw tijdperk met nieuwe uitdagingen
Tot eind mei dit jaar was Steffen in Klingenberg verantwoordelijk voor de logistiek van de leveringen en de afvalverwijdering. "In mijn dagelijkse werkzaamheden was ik in de eerste plaats verantwoordelijk voor het onderhoud van de onderdelen van de centrale, de afvalverwijdering, het bestellen van chemicaliën en de verkoop of het laden van zwaveldioxide (SO2), een afvalproduct van bruinkoolverbranding dat in grote hoeveelheden bijzonder giftig is. Het laden daarvan vereiste bijzonder veel zorg en zorgvuldigheid. Je kon geen enkele handeling zonder een ademmasker doen."

Het bestellen van de benodigde brandstof – bruinkool – behoorde ook tot zijn takenpakket. In het geval van gas gaat het anders. Aardgas wordt op de markt verhandeld en via pijpleidingen vanuit West- en Oost-Europa direct aangevoerd op de locatie waar het verbruikt wordt. "Gas hoef je niet te bestellen", verklaart Steffen. "De hoeveelheid die nodig is, wordt berekend op basis van het verbruik."

Als logistiek expert bij Marzahn krijgt hij ook een fundamentele verantwoordelijkheid om afspraken te maken met voornamelijk externe bedrijven die actief zijn op het gebied van afvalverwijdering. Maar nu gaat het om andere producten met nieuwe uitdagingen. Voor deze nieuwe taak als Facility Manager heeft Kirsch al verschillende gespecialiseerde opleidingen gevolgd, vooral op het gebied van IT. "Marzahn wordt een ultramoderne centrale, dus dan heb je wel aanvullende kennis nodig."

Voor de chemicaliën die nodig waren of die geproduceerd werden bij de verbranding van bruinkool waren grote tanks nodig.

‘Opeens was de Muur gevallen’
Toen Kirsch zijn opleiding als machineoperator begon, lag de WKK-centrale Klingenberg nog in een ander land, het toenmalige Oost-Duitsland (DDR). Dat was in 1986, drie jaar voor de val van de Berlijnse muur. "Ik heb de val zelf gemist!", vertelt hij lachend. "Opeens hoorden we 's morgens op de radio dat de Muur er niet meer stond! We konden het gewoon niet geloven. Dus ik ging gewoon naar de centrale, net als op andere dagen, en net als mijn collega's. Iedereen was er. Rond het middaguur stuurde de directeur van de centrale ons naar huis.”

“Dat ging zo een paar dagen achter elkaar door. 's Morgens werkten we zo normaal mogelijk, en 's middags begonnen we langzamerhand het westen te verkennen, maar daar begonnen we pas na een paar dagen mee, toen we er zeker van konden zijn dat ze de grens niet weer achter ons zouden sluiten. Want er was een aanhoudend gerucht dat de val van de Muur alleen maar een test was, en dat mensen met een stempel van het westen in hun paspoort niet meer naar huis zouden mogen. Niemand wilde dat riskeren. Gelukkig bleek het alleen maar een gerucht te zijn."

In het team waarin Kirsch destijds werkte, bleef iedereen in het oosten. "Niet één van hen vertrok naar het westen, en dat was heel afwijkend. Bij andere bedrijven waren er juist heel veel mensen die vertrokken."

Hoewel hij zich verheugt op de nieuwe taken die in Marzahn op hem wachten, voelt hij ook een bepaalde weemoed. "Ik heb het werk hier altijd fijn gevonden. En alle onvermijdelijke veranderingen die er in de loop van meer dan 30 jaar zijn gekomen, leken mij altijd een stap in de goede richting. Dat geldt ook voor het afschaffen van bruinkool. Als mijn mening gevraagd wordt, kom ik er openlijk voor uit dat ik de transitie van kolen naar gas een goede maatregel vind. Niet alleen om politieke redenen, maar ook omdat het voor onze organisatie gewoon de logische volgende stap is."

Steffen Kirsch, logistiek expert, bij de bruinkoolopslag van de elektriciteitscentrale Klingenberg. Decennialang tot de nok toe gevuld, maar nu helemaal leeg.

Oudejaarsavond in beschermende kleding en met ademmasker
Is alles in die 31 jaar echt altijd zo gemakkelijk gegaan? "Nee, natuurlijk niet! Dat kan toch haast niet?” De 47-jarige Kirsch herinnert zich een bepaald voorval nog als de dag van gisteren. "Het was oudejaarsavond 2003. Een wagon met 56 ton corrosief zwaveldioxide kon onmogelijk van de pijpleiding afgekoppeld worden. De uitlaat van de tank sloot niet volledig. Zoiets had zich nog nooit voorgedaan. Uitgerust met ademhalingstoestellen met perslucht en beschermende kleding, en samen met een team deskundigen, zijn we uren bezig geweest om de wagon te repareren en hem weer aan het rijden te krijgen. Alles is goed afgelopen, niemand heeft letsel opgelopen, en we waren zelfs nog op tijd om oudejaarsavond in familiekring mee te vieren", vertelt Kirsch.

Groene vingers
Steffen Kirsch brengt zijn vrije tijd graag door met zijn gezin, het liefst in zijn eigen tuin. "Er is geen andere plek waar ik zo goed kan relaxen en m'n batterijen weer kan opladen. We zijn echte tuinliefhebbers", vertelt hij enthousiast. Als hij over zijn tuin praat, lichten z'n ogen op en het is duidelijk: hij doet zijn achternaam eer aan ('Kirsche' betekent 'kers'). Hij besteedt elke vrije minuut aan het verzorgen van het stuk grond van 450 vierkante meter dichtbij zijn flat in Köpenick, waar hij bloemen, fruit en groenten kweekt. "Sinds we de tuin hebben, hoef ik niet meer op vakantie. We hebben veel gereisd, en dat was heerlijk, maar nu kan ik binnen vijf minuten in de tuin zijn. En dan ben ik waar ik wil zijn."

De komende weken en maanden, als hij nog in Klingenberg is, gebruikt hij zijn groene vingers ook tijdens werkuren. Samen met een aantal collega's legt Steffen de derde gemeenschapstuin van Vattenfall in Berlijn aan. "De tuin is in de eerste plaats bedoeld als recreatieplek voor jonge gezinnen die de afgelopen jaren naar de Berlijnse wijk Rummelsburger Bucht zijn gekomen. De rijtjeshuizen daar hebben vaak maar een heel klein tuintje of alleen een balkon, dus er is niet veel ruimte om te tuinieren of te spelen. De tuin bij de WKK-centrale Klingenberg is bedoeld om daar verandering in te brengen, net zoals dat al gebeurd is bij de WKK-centrale Mitte en in Neue Grünstraße. En wie weet, misschien gaan we dat in Marzahn ook doen? Dat zou fantastisch zijn!" 

Gerelateerde content